Türk kılıcı: Yatağan
Japon kılıcını bilirsiniz değil mi; hani şu düz gibi görünen ama hafif eğri, filmlerde Samurayların kullandığı o dünyaca meşhur kılıç. Hatırladınız?..
Peki, Türk kılıcını bilir misiniz? Neye benzer; şekli, özellikleri nasıldır?
Bilemediniz; bilemeyiÅŸiniz gayet normal; çünkü, “Katana” adı verilen Japon Samuray kılıçlarının dünya çapındaki popülaritesine mukabil Türk kılıcının adı yok. Biz Türkler, umum itibarla henüz köylülükten ÅŸehirleÅŸmeye geçiÅŸ safhasını idrak ettiÄŸimiz için bu gibi deÄŸerlerimizi bilmeyiz. Bir baÅŸka ÅŸehre gittiÄŸinde müze gezmeyi alışkanlık haline getirenimiz, o bölgenin tarihi eserlerini ziyaret edenimiz “kırk hopta bir hop” mesâbesindedir. Milliyetçilik bahsi açılınca hamâseti kimselere bırakmayız da, mesele milli kültür deÄŸerlerine gelince suskunlaşıveririz. Bugün Japonların “Katana”sı, bütün dünya televizyonlarında gösterilen ve büyük ilgi çeken belgesel filimlere konu teÅŸkil ediyor; Japonlukla, Japonya’yla ilgisi olmayan her milletten bu gibi kültürel inceliklere meraklı insanlar, internet üzerinden cayır cayır satılmakta olan Japon kılıçlarına yüzlerce dolar ödeyerek evlerini süsleyip koleksiyonlarını zenginleÅŸtirmekteler.
Neyse, “debbaÄŸ sevdiÄŸi deriyi yerden yere vurur” denilmiÅŸtir; kendimizi yermekte ifrâda varmadan haber vermek isterim ki, bizim de dünya çapında varlığıyla, estetiÄŸiyle ve bir kavme mahsus olmasıyla övünüp duvarlarımıza asabileceÄŸimiz tamamen yerli (ve elbette tarihi) bir kılıcımız var:
YataÄŸan!
Yatağan kılıçlarının vatanı, öteden beri demircilik sanatı ile şöhret bulan Denizli’nin Serinhisar ilçesi imiş ve Muğla’daki santraliyle tanınan Yatağan adlı yerleşim yeriyle ilgisi bulunmamakta imiş.
BilindiÄŸi kadarıyla Denizli’nin YataÄŸan’ında, beÅŸ asırdan beri YataÄŸan kılıçları imâl ediliyor. Tam tarihini hatırlamıyorum, 90’lı yıllarda Denizli’de yayınlanan “YataÄŸan” isimli derginin logosunu bu ünlü kılıç süslemekteydi ve dergide YataÄŸan kılıcı hakkında gayet etraflı yazılar yayınlanmıştı; defalarca süren ev ve büro taşınmaları esnasında TRT’nin Belgesel programlar ÅŸubesinde çalışan kadim dostum Mustafa Nadir Önay’ın fedakarlığı ile yayınlanan o dergiyi bir ÅŸekilde kaybettiÄŸim için kendimi affetmiyorum.
Tekrar YataÄŸan’a dönelim, yani kılıca. Bu silaha beslediÄŸim aÅŸk, hediyelik eÅŸya satan bir dükkanda, paslanmış, kadidi çıkmış, defalarca kaynak ve tamir görerek kılıçlığından artık utanır hale gelmiÅŸ bir yataÄŸan görmemle baÅŸladı. PeriÅŸan haline raÄŸmen çok estetik, nefes kesecek derecede güzel bir aletti fakat orijinalliÄŸini çoktan kaybetmiÅŸ olduÄŸu için onu edinmek için içimde arzu duymadım. Ta ki, eski Sivas, yeni Denizli Valisi Dr. Hasan Canpolat’la o telefon sohbeti esnasında YataÄŸan adı geçene kadar. Vali Canpolat’a -kültür yatırımlarına ne kadar meraklı olduÄŸunu bildiÄŸim için- “tereciye tere satar” pozlarında Denizli’de artık yataÄŸan imal edilip edilmediÄŸini, edilmiyorsa bu müthiÅŸ Türk silahını ihyâ etmek gerektiÄŸinden bahsediyordum ki müjdeli haberi aldım: Denizlililer yataÄŸanın kıymetini elbette biliyorlardı; üstelik bu silahların -turistik ve hediyelik amaçlı- üretimi de yapılıyordu; hatta istersem bana bir tane hediye edebileceklerini duyduÄŸumda, mahcubiyeti, utanmayı bir tarafa bırakıp, “vallahi de isterim, billahi de isterim” diye atılmaktan nefsimi men edemedim.
Lâfın sonucunu kestirdiniz; artık benim de bir Türk kılıcım, Yatağan’ım var. Evimin duvarlarını süsleyen hat levhalarının önünde, Türk’ün satvet günlerini anıştıran aziz bir hâtıra olarak duruyor ve ben yatağanımı şimdi zevkle seyrediyorum.
Denizli Valisi Dr. Hasan Canpolat’a aleni teşekkürlerimi sunuyorum.
*
Yine Yatağan’a dönelim; bilenlerin mâlumu; Yatağan sıradışı bir silah; eğri tarafı -herhalde kemik kırmak için olacak- enli ve kalınca; keskin olan yanı ise tırpan gibi içte kalıyor. Ağırlık dengesi namlunun ucuna doğru aktarıldığı için dünyanın en iyi yarıcı ve kesici silahlarından biri kabul ediliyor. Bu konuda yararlandığım ekşisözlük yazarlarından bazılarına göre bu özelliği ile Katana’dan daha makbul bir dizayna sahip olan Yatağan, balçaksız, yani namlu ile kabza arasında eli korumaya yarayan demir çıkıntının olmadığı bir silah. Kabzası ise genellikle hayvan kemiğinden yapıldığı için olsa gerek bitim yerinde iki yana doğru genişliyor ve rahat ve güvenli bir tutuş sağlıyor.
Dünyanın en iyi silah müzelerinin vitrinlerini süsleyen Yatağan, Yeniçeri birliklerinin ve deniz piyadelerinin (Levent) vazgeçilmez kadro silahı olarak yakın dövüşteki üstün avantajları ile tanınıyor.
*
Sözü, ekÅŸisözlük yazarlarından “Cuma” mahlaslı yazarın birkaç cümlesi ile noktalamak istiyorum: “Bu kılıç bana Avrupalılar’ın kılıç yapma konusunda ne kadar yeteneksiz olduklarını göstermiÅŸtir; ayrıca bana -bir yerlerden bulup alsam da evin bir duvarına asıp bütün gün onu izlesem- dedirtecek kadar güzel işçiliÄŸe sahip olan bu silah, her gün Topkapı Sarayı’na gidip görülesi bir alettir.”
Bir baÅŸka ekÅŸisözlükçü ise iÅŸi alenen ÅŸiir vadisine dökmüş, okuyalım: “Harbiye Askerî Müzesi’nde himaye edilen bir yataÄŸanın üzerinde ÅŸunlar yazar: ‘Senin yataÄŸanınla ölen, çabuk ve mutlu ölür.. ÅŸarapla mı dövdün çeliÄŸini…” Bir an ustasının o silahı dantel gibi ince ince iÅŸleyiÅŸi, göz nuruyla gecelerce uÄŸraÅŸması, silahdarının o yataÄŸanı savaÅŸlarda binlerce sefer kınından parlatarak çıkarması, defalarca hasmın etini daÄŸlaması gözümün önünde parladı gitti…”
*
Türk kılıcı Yatağan! Aklınızda olsun; artık ‘haberim yok, bilmiyordum’ diyemezsiniz.
Üstelik Katana’lardan bile güzel!
İlgili olabilecek yazılar:
- Dünyaca meşhur Türk çakısı! Yok öyle bir şey! Ama siz bana yine de bir...
Ahmet Turan Alkan - 15 Temmuz 2007
Kaynak: http://pazar.zaman.com.tr/?bl=14&hn=959
Bu yazıyı yazdır
Eğer yazıyı beğendiyseniz ya da ekleyecekleriniz varsa, lütfen yorumunuzu yazın veya RSS aboneliği ile yeni yazılardan anında haberdar olun.
-
ibrahim küçükbay
-
ibrahim küçükbay
-
erkan göcen
-
erkan göcen
-
bülent yavuz
-
bülent yavuz
-
adil karakaya
-
adil karakaya
-
erkan göcen
-
erkan göcen
-
Mehmet Halil Akkın
-
Mehmet Halil Akkın
-
Emre Karaaslan
-
Emre Karaaslan
-
cave man
-
cave man
-
cave man
-
cave man
-
h….
-
h….
-
mustafa
-
http://tusunami__23@hotmail.com mustafa
-
http://www.yatagandergisi.tr.gg/ adil karakaya
-
http://www.yatagandergisi.tr.gg/ adil karakaya
-
ferhat
-
ferhat
-
ayÅŸe
-
ayÅŸe
-
http://www.cenksanati.com Efkan ÇALIŞ
-
http://www.cenksanati.com Efkan ÇALIŞ
-
murat sönmez
-
murat sönmez
-
Nazım YILMAZ
-
http://kwps03googledaara Nazım YILMAZ
-
Abdurrahman DoÄŸan
-
//yataganelsanatlari.tr.gg Abdurrahman DoÄŸan
-
sahin
-
sahin
-
hakan
-
hakan
-
http://www.cenksanati.com kadim
-
http://www.cenksanati.com kadim
-
http://www.sahinkilic.com/ Süleyman Şahin
-
http://www.sahinkilic.com/ Süleyman Şahin
-
http://sahinkilic.somee.com/index.asp Süleyman Şahin
-
http://sahinkilic.somee.com/index.asp Süleyman Şahin


