Hangi dağda kurt öldü?
“Özel sektörde niçin rüşvet, yolsuzluk, hortumculuk gibi yüz kızartıcı suçlar görülmez?” sualini, “hür teÅŸebbüs erbâbı, ticaretin kurallarına göre hizmet ürettikleri için özel sektörde rüşvet anlamsızdır” cevabına baÄŸlayıp, sözü “özellikle gümrükler bile özelleÅŸtirme kapsamına alınmalıdır” aşırılığına baÄŸlamak olmaz.
Devletin ayakkabı imâli ile uÄŸraÅŸması artık mâkul karşılanmıyor ama dünyanın her yerinde gümrükler, kamu otoritesinin görünür hale geldiÄŸi yerlerin başında gelir. “Özel sektörde niçin rüşvet söz konusu olmuyor?” sualinin, ancak rüşvetin nasıl önlenebileceÄŸi meselesi üzerinde kafa yorarken analize yarayan bir tarafı var: “Rüşvet, vatandaÅŸların devletle muhatap olduÄŸu esnada türeyen bir suç türüdür” tesbitini ÅŸu hükümle baÄŸlayabiliriz; rüşvet, kamu gücünün kullanılması esnasında ortaya çıkıyorsa, çözümü de kamu gücüne aittir. Bu beylik tesbiti biraz daha açalım: Rüşvet bir devlet zaafıdır.
Edirne Kapıkule’deki tutuklu sayısı, önceki günün rakamları ile 44′ü gümrük muhafaza memuru, 19′u polis olmak üzere 63 kiÅŸiye ulaÅŸtı. Evvelki operasyonlara göre bu defa iÅŸin hayli ciddi tutulduÄŸu anlaşılıyor; normal ÅŸartlar altında 63 kamu görevlisinin suç töhmetiyle tutuklanması muazzam bir skandaldır ve o kurumda bir ÅŸeylerin nasıl çürüdüğü, kokuÅŸtuÄŸunu, hatta rezaletin geleneksel hale gelerek kireçlendiÄŸi gösterir; ne var ki Kapıkule’de veya bir baÅŸka gümrük kapısında rüşvetçi memurların yakalanması, kamuoyunda meselâ müthiÅŸ bir rezâlet tesiri yapmıyor. Sıradan vatandaşın tepkisi ÅŸudur: “Hangi daÄŸda kurt ölmüş ki, Kapıkule’de kurulu rüşvet ÅŸebekesine birileri iliÅŸmeye karar vermiÅŸ?” Bir sonraki tahmin ve beklenti ise şöyledir; “Haftaya kalmaz, yine iÅŸler eski hâline döner”.
Bu hepimize sıradan gibi görünen ama öteki ucu hazmedilmesi mümkün olmayan boyutlara bulaÅŸabilen bir ön yargıdır: Kapıkule’de görev yapmış ve yapmakta olan her kamu görevlisinin ardından mânidar imâlarda bulunulması, baÅŸlıbaşına vahim ve çok yaralayıcı bir önyargıdır. Daha da beterini, gümrük kapılarında rüşvetsiz bir düzen kurulabileceÄŸine duyulan müşterek güvensizlik hissi teÅŸkil ediyor. Gümrüklerdeki otorite zaafı, sıradan ve ârızî deÄŸil, sürekli bir tabiat arzediyor, o yüzden bu rezâlet doÄŸrudan devletin meÅŸruluÄŸunu ilgilendiren boyutlarda tecelli ediyor. “Efendim vatandaÅŸ duyarlı olsun, rüşvet isteyenleri ihbar etsin”le olmaz. Gümrük kapısı denilen yerlerde iÅŸi olan vatandaşın zaman esnekliÄŸi neredeyse sıfırdır; iÅŸini bir an evvel görecek ve gidecek. Kimse, isbatı hayli şüpheli bir iddianın sahibi olarak bir gümrük kapısında birkaç gün beklemeyi göze alamaz.
Halli asla mümkün olmayan, imkânsız bir ıslahattan mı bahsediyoruz; hayır! Gözaltındaki gümrük görevlilerinin ifadelerini okuyan herkes, gümrüklerde bir daha asla rüşvet kelâmı edilmemesi için evvelemirde nelerin yapılması gerektiğini anlayabilir. Belki genel müdürlüğün arşivinde, rüşvetin kapılarda sona erdirilmesi için kaleme alınmış proje teklifleri de vardır; yani olağanüstü ve şimdiye kadar hiç duyulmamış bir çözüm gerekmiyordur belki de. Günlük rüşvet hasılatı hesaplamasının 18 dakika sürdüğü, bazı memurların alenen cinsi tacizde bulunmayı bile rüşvet tarifesine aldıkları bir yerde pek çok şey dibe vurmuş demektir. Yıkıntıların üzerinde yeni inşaat kurmak daha kolaydır çünkü.
Operasyonun ne kadar ciddiye alındığı, iÅŸin kapsamından ve nerelere kadar uzanabildiÄŸinden belli olur. Meselenin kapsamı, sadece kapılarda fiili görev yapan memurlarla sınırlı kalacak olursa, kamuoyuna yönelik bir gösteri ile iÅŸin kapatılacağını rahatlıkla tahmin edebiliriz çünkü kamuoyu birkaç gün içinde dikkatini baÅŸka bir konuya yöneltecek ve Kapıkule rezaleti de sadece basın kuruluÅŸlarının “fikr-i takib”e sahip haber editörlerinin titizliÄŸine kalacaktır.
Süreci dikkat ve ilgiyle takip etmeliyiz.
İlgili olabilecek yazılar:
- ‘DaÄŸda 50 yıl’ fizibilite raporu “Ä°ÅŸler sarpa sarar ve vaadettiÄŸimiz üzere cumhur-cemaat 50 yıllığına daÄŸa...
- Hangi otelmiÅŸ kıız, biz de gidelim?.. Birisi yolda çevirip sorsa, “Türkiye’de bazı ÅŸeyler öyle zıvanadan çıktı...
- Bu hangi lobinin gazı? Türkiye’nin Irak’ta asker bulundurması meselesiyle ilgili tartışmalar, kamuoyunda turnusol kağıdı...
- Gol! Peki ama hangi kaleye? “Bir kısım basın”ın Kara Kuvvetleri Komutanlığı devir-teslim töreninde yaÅŸananları aktarma...
- Diri diri topraÄŸa gömülen kıza hangi günahı sebebiyle öldürüldüğü sorulduÄŸunda… 10 Nisan günü bir Anadolu ÅŸehrinin Cumhuriyet Savcısı bir sorgulama...
Ahmet Turan Alkan - 28 Aralık 2005
Kaynak: http://www.zaman.com.tr/?bl=yazarlar&alt=yazarlar&trh=20051228&hn=241725
Bu yazıyı yazdır
Eğer yazıyı beğendiyseniz ya da ekleyecekleriniz varsa, lütfen yorumunuzu yazın veya RSS aboneliği ile yeni yazılardan anında haberdar olun.
